پایگاه اطلاع رسانی سازمان جنگل ها، مراتع و آبخیزداری کشور - استان سيستان و بلوچستان
استان سيستان و بلوچستان

وزارت جهاد كشاورزي

سازمان جنگلها ، مراتع وآبخيز داري

اداره كل منابع طبيعي و آبخيز داري استان سيستان و بلو چستان 

سيماي منابع طبيعي

 

اداره جنگلكاري                                        زمستان 1387

مقدمه:

استان سيستان وبلوچستان با وسعتي حدود7/18ميليون هكتار در جنوب شرق كشور واقع شده است كه از شمال به خراسان و كشور افغانستان ، از شرق با كشورهاي افغانستان و پاكستان حدود1200 كيلومترمرزمشترك دارد ، ازغرب به استانهاي كرمان وهرمزگان محدود مي شود و از جنوب حدود300كيلومتر مرز آبي با درياي عمان دارد . براساس آخرين تقسيمات كشوري در سال1387 اين استان شامل 14 شهرستان و32 بخش 26شهر 94 دهستان مي باشد . حداقل ارتفاع معادل صفر و در سواحل درياي عمان (شهرستان چابهار) و حداكثرارتفاع حدود4050مترمربوط به قله ي كوه تفتان است.

مهمترين ارتفاعات استان به ترتيب عبارتند از: قله ي تفتان ، كوه زنده(بزمان) ، كوه بيرك (سراوان)

تفتان از مهمترين قله هاي آتشفشاني كشور بوده كه در فاصله 43 كيلومتري شمال شرقي شهرستان خاش واقع شده است و يكي از مهم ترين جلوه ها و جاذبه هاي طبيعي استان به شمار مي رود ، همچنين ازنظر پوشش گياهي بسيارغني بوده و گونه هاي جنگلي ، بنه ، بادام كوهي ، خنجوك وگونه هاي مرتعي نظير درمنه ، آنغوزه ، قيچ و... درآن از تراكم خوبي برخوردارند.

متوسط بارندگي استان حدود100 ميلي متر ، تغييرات دمايي بين 4/9-تا47 درجه سانتيگراد برآورد گرديده است.

سرعت باد تا120 كيلومتر درساعت وميزان تبخير حدود 4000ميلي متر درسال است . باد يكصد و بيست روزه (لوار) درسيستان كه اوايل خرداد تا شهريورماه مي وزد از معروفيت خاصي برخوردار است.

بطوركلي مساحت 7/18ميليون هكتاري استان حدود 94 درصد آن را عرصه اي منابع طبيعي شامل كه يك ميليون و دويست هزار هكتار جنگل ،25 /10ميليون هكتار مرتع و3/6 ميليون هكتار بيابان و شن زار در بر مي گيرد.

كه اين امر مسؤليت خطير اداره كل منابع طبيعي استان رادرحفاظت ، احياء و توسعه وبهره برداري بهينه و مطلوب از اين نعمتهاي خدادادي محرز و نمايان مي سازد واين مهم ميسرنمي گردد مگر با حمايت و پشتيباني تمام مسئولين عالي رتبه كشور و استان و مشاركت همه جانبه مردم عزيز كه در اين صورت بزودي انشاء الله شاهد رشد و شكوفايي استان در اين زمينه خواهيم بود.

جنگل:

حدود4/6در صد از مساحت استان يعني حدود2/1 ميليون هكتار را جنگل هاي گرمسيري تنك و خيلي تنك در بر مي گيرند كه نمي توان آن را با جنگل هاي شمال يا حتي غرب كشور مقايسه نمود اما گونه هاي مقاوم و سازگار در سطح وسيع پراكنده مي باشند و تركيب گونه هاي جنگلي به تبع شرايط متفاوت مي باشد . لازم به ذكر است كه سرانه كشوري جنگل حدود2/0 هكتار است كه با سرانه چهاني حدود 8/0هكتار خيلي فاصله دارد و سرانه جنگل در اين استان نيز حدود 6/0هكتار است

بطور كلي موقعيت جغرافياي خاص استان و همچنين شرايط اقليمي و ادافيكي آن شرايط ويژه اي را از لحاظ پوشش گياهي بوجود آورده كه موجب تنوع زيادي در استقرار گونه اي گياهي شده است كه از نظر پوشش گياهي استان به دو ناحيه رويشي خليج عماني و ايران و توراني قابل تفكيك است .

الف – ناحيه رويشي ايران و توراني :

اين ناحيه شهرستانهاي زابل ، زهك ،هيرمند زاهدان ، خاش و بخشي از سراوان –سوران وزابلي را فرا گرفته و گونه هاي جنگلي شاخص آن عبارتند از : بنه ، بادام كوهي ، تاغ ، گز ،اسكنبيل و گونه هاي ديگري همچون زيتون وحشي ، ارژن ، انجير ، پده ، سنجد ، بادامك و....

ب – ناحيه رويشي خليج و عماني :

اين ناحيه رويشي شامل شهرستانهاي چابهار ، كنارك ، سرباز ، نيكشهر ، ايرانشهرودلگان بوده و از جهت پوشش گياهي داراي تنوع و غناي بيشتري مي باشد .

مهمترين گونه هاي جنگلي كه اكثراً تشكيل جامعه داده اند عبارتند از :

كهور ايراني ، كلير ، چگرد ، پير ، توج ، كنار ، استبرق ، كهور پاكستاني ،داز و گونه هاي بسيار حائز اهميت همچون گز روغن ، حرا و چش كنار،انار شيطان و............

عمده مناطق جنگلي اين ناحيه شامل جنگلهاي چش و كهور ايراني دشتياري ، باهوكلات و زر آباد شهرستان چابهار و جنگلهاي كهور ايراني و كنار شهرستان ايرانشهر است همچنين جنگلهاي گز روغن درنيكشهر .

 كه در بعضي نقاط موجب محو كامل آن گرديده و آنچه كه هم اكنون بصورت تنك و پراكنده ديده مي شود بازمانده جنگلهاي انبوه گذشته مي باشد كه بدليل عوامل اقليمي ، خشكسالي هاي متوالي و فشارهاي ناشي از فعاليت انسانها بدين شكل در آمده اند ،

مرتع

سطح كل مراتع استان 10250000هكتار حدود 55%عرصه هاي منابع طبيعي استان رادر بر مي گيردكه توليد علوفه خشك در شرايط نرمال در مراتع ييلاقي 150 كيلوگرم در هكتار بر آورد گرديده واز تعداد 5350000 واحد دامي استان تعداد 3592373 واحد متكي به توليد مراتع بوده و تعداد 2525858 واحد دامي مازاد بر ظرفيت مراتع مي باشند .

گونه هاي مهم مرتعي استان عبارتندازدرمشوك ،اسكنبيل ،ترات ،بوني ،درمنه ،گون ،قيچ ،كلپوره ،،پلوش،آنقوزه ،آويشن،وغيره

 بيابان

    استان سيستان وبلو چستان از جمله استانهاي بياباني كشور است كه خصوصياتي هچون كمي نزولات جوي ،درجه حرارت بالا،رطوبت نسبي اندك ،پوشش گياهي فقير وميزان فرسايش آبي و بادي زياد شناخته مي شود

مهمترين عامل ايجاد اين پديده اقليمي فعاليتهاي نا مناسب انساني و حوادث قهريه مي باشد و نتايج بارز آن هجوم ماسه هاي روان به اراضي كشاورزي ،اماكن مسكوني و صنعتي ،راههاي مواصلاتي ،خطوط ارتباطي مي باشدبه طوري كه بالغ بر 5 ميليون هكتار بيابان ويك ميليون هكتار شنزار در شهرستانهاي ايرانشهر ،زابل،چابهاروكنارك را به وضعيت بحراني در آورده است.

بهره بر داري

استفاده از محصولات فرعي جنگل ومرتع از دير باز در استان بصورت سنتي توسط بهره برداران بومي با هدف داروئي ،صنعتي و خوراكي انجام مي شود . اداره كل منابع طبيعي استان از سال 1357 با برنامه ريزي مد ون و تهيه طرحهاي بهره برداري و احياء ، نظارت گسترده اي در بهره برداري و حفظ گونه هاي با ارزش به مرحله اجرا گذاشته از جمله طرحهاي وشاء آنقوزه بادام تلخ واستفاده ازبرگ نخل وحشي (داز) در ساخت صنايع دستي نقش ارزنده اي در اقتصاد خانوارهاي محلي داشته است.

لازم به ياد آوري است كه بهره برداري از گونه هاي ياد شده بصورت بالفعل بوده و جنانچه شرايط بهره بر داري فراهم شود امكان توليد سالانه تا سه برابر ظرفيت بالفعل قابل پيش بيني است .

ساير محصولات فرعي كه داراي ارزش اقتصادي هستند شامل برگ وميوه كنار ، چوب چش درلنج سازي،صمغ كهور و آكاسيا سنگال ،ميوه پنير باد ،ميوه زرشك ،ريشه شيرين بيان ،كلپوره ،اسفرزه،گز روغن و...مي باشند به طوري كه تا كنون بالغ بر هفتاد گونه گياهان دارويي كه داراي ارزش صنعتي ودارويي هستند شناسايي شده اند.

مميزي اراضي و تفكيك مستثنيات

اين طرح بر اساس تصويب نامه قانون ملي شدن جنگلها و مراتع كشور مصوب 27/10/41 و آخرين اصلاحيه آن (قانون حفظ و حمايت از منابع طبيعي و ذخاير جنگلي كشور )كه مقرر گرديده است ،عرصه و اعياني كليه جنگلها و بيشه هاي طبيعي و اراضي جنگلي جزءاموال عمومي محسوب و متعلق به دولت مي باشد ،به منظور تفكيك مستثنيات از منابع ملي و تثبيت مالكيت دولت جهت اجراي برنامه هاي زير بنايي و عمراني در حفاظت و احياءو بهره برداري انفال به منابع طبيعي محول شد .

بر اساس آخرين برآورد به عمل آمده از آمار نامه سال 1375 سازمان مديريت و برنامه ريزي مساحت كل استان شامل جنگل و مراتع و ساير عرصه هاي طبيعي اراضي زراعتي و باغات ،همچنين مساحت شهر ها ،روستاها ،بستر و حريم درياچه هاودريا 200/750/18 هكتار بوده وتاكنون در حدود 85 درصد از آن طرح مميزي و تفكيك مستثنيات (شامل شناسايي،نقشه برداري ،آگهي )انجام شده است .

آبخيز داري :

سابقه اقدامات آبخيز داري و حفاظت خاك در دنيابيش از 70 سال نمي باشد.هر چند اقدامات سنتي حفاظت آب وخاك قبل از اين توسط كشاورزان و روستائيان انجام مي گرفت كه نشانه هاي متعددي (خوشاب)از آن در استان و كشور به چشم مي خورد ،اما اقدامات آبخيز داري به طور رسمي حدود 30 سال قبل در كشور مان آغاز شد كه پس از تغييرات مختلف در وظايف ،اهداف و تحولات تشكيلاتي ،هم اكنون با اهداف و سياستهاي ذيل ادامه دارد :

قانونمند كردن و نظام دادن به انواع بهره بر داري ها از منابع در حوزه هاي آبخيز .

واگذاري عمده برنامه ريزي و اجراي طرحهاي حفاظت خاك وآب به ساكنين آبخيز ها و ساير بهره برداران از منابع آبخيز.

اصلاح نظام فعلي كار بري اراضي در آبخيز ها .

هماهنگي و يكپارجگي برنامه اي كليه پروژه ها و فعاليت هاي عمراني و اقتصادي حوزه آبخيز 

جلو گيري از پر شدن مخازن سدها وبالا بردن عمر مفيد آنها

كاهش خسارات مالي و جاني ناشي از سيل .

تغذيه سفره آب زير زميني وتوسعه آبهاي سطحي وزير زميني جهت مصارف شرب و كشاورزي وصنعت استان سيستان و بلو چستان با داشتن 502/187 كيلومتر مربع وسعت ،داراي 160/171 كيلو متر مربع حوزه آبخيز بوده كه شامل شش حوزه اصلي مي باشد .

حفاظت و حمايت :

يكي از اساسي ترين و مهمترين وظايف سازمان حفاظت و حراست از وضع موجود عرصه هاي منابع طبيعي است . اداره كل منابع طبيعي و آبخيز داري استان با برخورداري از بيش از 41 نفر كادر حفاظتي سعي كرده با حفاظت فيزيكي از عرصه هاي منابع طبيعي استان در قالب برنامه هاي مدون و سيستم نظارتي و ارز يابي راهكارهاي ذيل را دنبال نمايد.

1- تهيه طرح جامع حفاظت و حمايت 2- برنامه ريزي جهت شناسايي عوامل تخريب منابع طبيعي .3- تعيين سياستهاي مناسب جهت كنترل عوامل تخريب .4- سازماندهي و آموزش كاركنان حفاظت و تجهيز آنها به وسايل و ملزومات اداري و صحرايي وملبس كردن .5- انجام گشت هاي ويژه حفاظت فيزيكي عرصه هاي منابع طبيعي .6- طراحي واجراءشبكه بي سيم .7- تهيه طرحهاي جايگزيني سوخت هاي فسيلي .8-احداث و تجهيز ساختمان هاي حفاظتي .9-اجراي طرحهاي پيشگيري و اطفاء حريق .

 

جنگلهاي استان

جنگلهاي استان از دير باز در معرض آسيب هاي فراوان كه موجب محو شدن جنگل در قسمتهايي از آن و يا باعث سير قهقرايي در قسمت هاي ديگر شده است .فضاي بازي كه هم اكنون در جنگلهاي استان كه بصورت تنك و پراكنده ديده مي شود ند تنها ناشي از عوامل خشكي و عوامل طبيعي نيست بلكه فشار هاي ناشي از فعاليتهاي انساني وارده به اين جنگلها در طي ساليان متمادي نيز در ايجاد اين وضعيت موثر بوده كه اين عوامل عبارتند از

چراي بي رويه و مفرط دام ،بهره برداري معادن سر شاخه زني و غيره كه بر اساس نظريه كارشناسان جنگل علاوه بر اينكه تجديد حيات در اين عرصه ها بر اثر تخريبي كاهش يافته است .جنگل زدايي تدريجي نيز با حذف درختان صورت مي گيرد.

بحرانهاي ناشي از بلاياي طبيعي بخصوص حادث شدن خشكسالي پي درپي از مهمترين پارامتر هايي است كه خسارات سنگيني را به عرصه هاي منابع طبيعي و زيستگاهاي استان بصورت همه گير وارد نموده است بطوريكه تعادل اكولوژيك را از بين برده .اولين قر بانيان اين پديده در حلقه زنجير ه اي اكو لوژيكي كاهش منابع آب و پوشش گياهي و از دست رفتن منابع طبيعي استان مي باشند . خشكسالي حادث شده اخير در طي 50 سال گذشته كم سابقه بوده اين پديده باعث از بين رفتن بسياري از گونه هاي مرتعي در عرصه هاي منابع طبيعي شده و سير قهقرايي جنگل را تسريع بخشيده از سوي ديگر هزينه هاي مراقبت و نگهداري از جنگلها ي دست كاشت و فضاي سبز احداثي به دليل عدم دسترسي به استحصال آب و بعضا تامين آب از فواصل دور چندين برابر افزايش داده علي ايحال بر اساس جديد ترين مطالعات پوشش گياهي استان وسعت درختچه زارها،جنگلهاي تنك وجنگلهاي نيمه تنك استان به تفكيك شهرستان به شرح ذيل مي باشد 

وسعت جنگلهاي استان به تفكيك شهرستان .

زاهدان      56246 هكتار                                                                                 

زابل ،زهك،هيرمند      65206 هكتار                                                                                     

خاش    199047 هكتار                                                                                             

سراوان ،سوران زابلي        240008 هكتار                                                                          

ايرانشهر و دلگان    1988810 هكتار                                                                                     

نيكشهر   205890    هكتار

چابهاروكنارك      138225 هكتارو125000 هكتار چش كاري ديم

سرباز             114858 هكتار                                                                                        

 

اداره كل منابع طبيعي در راستاي احياء و توسعه فضاي سبز استان اقدامات موثر و سازنده اي به شرح ذيل انجام داده است:

1-   توليد نهال

2-   جنگلكاري با گونه هاي سازگار و بومي

3- احداث پاركهاي جنگلي و بوستانهاي روستايي با مشاركت بخش خصوصي و دهياريها

4-   احداث سازه هاي آبگير ( هلاليهاي آبگير توام با بذر كاري)

5-   اجراي طرحهاي مديريتي و ذخيره گاهها

توليد نهال :

هر ساله اداره كل منابع طبيعي استان اقدام به توليد بيش از يك ميليون اصله نهال از گونه هاي بومي و سازگار با منطقه مي نمايد كه اين نهالها در دو بخش گلداني و ريشه لخت توليد شده و علاوه بر تأ مين نياز پروژه هاي خود اداره پاسخگوي نياز ساير ادارات ، ارگانها و نهادهاي دولتي و شركتها نيز مي باشد و بخشي نيز بطور رايگان در هفته منابع طبيعي بين متقاضيان توزيع مي گردد .

جنگلكاري :

يكي از اقدامات موثر و لازم جهت مقابله با تخريب جنگلها ، جنگلكاري و توسعه درختكاري جهت احيا ء جنگلهاي مخروبه مي باشد . در اين راستا اداره جنگلكاري با اجراي پروژه هاي مختلف و حفظ ذخائر جنگلي اقدام به احياء جنگلها در سطح استان نموده است . اهم اين فعاليت ها در قالب جنگلكاري با نهال و بذر ، درختكاري حاشيه راهها ، بادشكن حاشيه مزارع ، غني سازي جنگل ، احداث و حفظ ذخائر جنگلي و توسعه فضاي سبز صورت مي گيرد .

اداره كل در راستاي تحقق اهداف فوق در طي برنامه اول تا چهارم ( پايان 1387 ) جمعا حدود 59438 هكتار جنگلكاري نموده است و يكي از فعاليتهاي شاخص در اين خصوص عبارت از توليد نهال و كشت در مكانهاي مناسب دو گونه بسيار مهم حرا و گز روغن جهت حفظ ، احياء و توسعه اين دو گونه جنگلي مي باشد .

همچنين در راستاي اهداف و سياستهاي اداره كل بمنظور انجام پروژه هاي مختلف در قالب طرحهاي مدون ، اداره جنگلكاري در طي سالهاي برنامه ، اقدام به تهيه طرحهاي مطالعاتي ، اجرايي در سطح 153628 هكتار نموده است .

پاركهاي جنگلي :

استان سيستان و بلوچستان بدليل قرار گرفتن در منطقه خشك با شرايط اقليمي سخت و شكننده و كمبود سرانه فضاي سبز و مكانهاي تفريحي ، نياز به توجه ويژه در اين راستا دارد لازم به ذكر است كه سرانه كشوري فضاي سبز حدود 8متر مربع است كه با سرانه چهاني حدود 25متر مربع خيلي فاصله دارد و سرانه فضاي سبز در اين استان نيز حدو2متر مربع است كه البته جنگلهاي استان از نوع جنگلهاي تنك وخيلي تنك گرمسيري بوده وتنها از جهت حفاظتي بسيار حائز اهميت ميباشدواز جنبه تفرجي آنچنان قابليت استفاده نداشته وبه هيچ عنوان قابل مقايسه با جنگلهاي شمال كشور نبوده وحتي با جنگلهاي غرب نيز نمي توان مقايسه نمود بدين جهت از جنبه تفريحي وتفرجي جا داردكه بطور ويژه به آن پرداخته شودكه خوشبختانه در اين راستا اداره جنگلكاري بمنظور استفاده بهينه از امكانات و توانمنديهاي موجود اقدام به احداث پاركهاي جنگلي دست كاشت نموده است كه هر ساله اقداماتي را نيز در زمينه تجهيز و نگهداري اين پاركها بعمل مي آورد كه از آن جمله پاركهاي جزينك زابل ، سياهدك زاهدان ، نور خاش ، هوشك سراوان ، بمپور ايرانشهر ، طيس كوپان چابهار و پارك بين راهي شهيد سند گل و پارك جكيگور را مي توان نام برد كه مساحت آنها بالغ بر 365 هكتار مي باشد . 

عمليات خاكي بمنظور احياء جنگلها :

با عنايت به اينكه استان سيستان و بلوچستان يكي از مناطق كم باران و خشك كشور بوده كه ميانگين سالانه بارندگي آن كمتراز100ميليمتراست وبه لحاظ رژيم خاص بارندگي ومنشاآن،معمولاپديده مانسون سبب بارندگي مناطق جنوبي استان ميگرددوازسويي به لحاظ اين كه اين گونه بارندگي هابصورت رگباري وسيل آساريزش مي نمايد مردم ازقديم الايام درمناطق خشك استان به شيوه هاي مختلف سعي دراستفاده ازهرزآب هاي حاصل ازبارندگي هاي ناگهاني منطقه راداشته بطوري كه درمنطقه دشتياري بااحداث بندسارهايي بنام هوتك موجبات جمع آوري و ذخيره آب را فراهم مي نموده اند ويا در سراوان و اطراف آن سازه هايي بنام خوشاب احداث مي كرده اند . دراين راستا اداره جنگلكاري در طي برنامه اول تا چهارم اقدام به احداث بند هاي خاكي به حجم عمليات 1049633 متر مكعب در منطقه چابهار وكنارك نموده است كه يكي از مهمترين دست آوردها و موفقيت ها در اين زمينه احداث بند خاكي با حجم عمليات 600هزار متر مكعب بمنظور جمع آوري هرز آب در محدوده روستاي پارك چابهاردر سال68و 1369احداث گرديده كه ظرفيت نگهداري وذخيره سازي حدود 5 ميليون متر مكعب آب را دارا بوده وحدود هزار هكتار چنگلهاي كهور پاكستاني موجود در اين منطقه با آب حاصل از ذخيره سازي اين بند ايجاد و   تا كنون نگهداري و آبياري گرديده است كه در نوع خود بي نظير است لازم به ياد آوري ميباشد كه در سالهاي 73لغايت 86اقدام به احداث در مناطق باهوكلات ، دشتياري ووشنام نموده است 

حفظ ذخائر جنگلي و احداث ذخيره گاه :

در اين راستا يكي از فعاليتهاي چشم گيري كه انجام داده عبارت از شناسايي نهال هاي بنه نورسته با مشاركت مردم وحفظ آنها با حصارهاي استوانه اي ساخته شده از تورهاي گابيوني ، كه بوسيله اين حصار استوانه اي نهالهاي حاصل از زاد آوري بنه محصور شده و از چراي دام در امان مانده و فرصت لازم جهت رشد و رويش طبيعي را پيدا كنند ، هر يك از اين حصارها ، استوانه اي است از تور گابيوني كه ارتفاع آن 1.5 متر و قطر آن حدود 60 سانتي متر بوده كه بوسيله سه مفتول آهني و يا تعدادي سنگ در جاي خود مستقر شده و حداقل براي يك دوره 10 ساله نهال محصور شده را از چراي دام محافظت مي نمايد.

يكي ديگر از اقدامات ارزنده توليد نهال بنه در خزانه با مشاركت بخش خصوصي و مردم بوده و با توجه به اينكه اين فعاليت از سال 85 در حاشيه تفتان آغاز گرديده از موفقيت چشمگيري برخوردار بوده است .

از ديگر اقدامات بسيار موثر و مهم در طي دوره خشكسالي استان كه پديده اي نادر و كم سابقه بود ، احداث هلاليهاي آبگير است .اداره كل جهت مقابله با خشكسالي برنامه هاي اجرائي طرحهاي مديريت منابع جنگلي خصوصا پروژه غني سازي را با اجراي هلاليهاي آبگير توام نمود كه در اين پروژه بطور متوسط در هر هكتار حدود 70 هلالي احداث و هر هلالي به ابعاد 3 متر طول هلالي ، عمق 60 سانتي متر و طول دهانه 1.5 متر گنجايش ذخيره سازي 800 ليتر آب را داشته كه با اجراي اين هلاليها ميتوان با اندك بارندگي نسبت به ذخيره سازي آن اقدام نموده و پس از آبگيري اقدام به بذركاري نمود .

اين پروژه در شرايط مطلوب از موفقيت 50 – 40 درصد برخوردار بوده است و علاوه بر غني سازي جنگل اين پروژه نقش بسيار مهمي در اشتغال زائي موقت در دوره خشكسالي در منطقه داشته است

ذخيره گاهاي جنگلي

 .هچنين بمنظور حفظ ذخائر ژذتيكي گونه هاي جنگلي اين اداره كل تا كنون اقدامات ارزنده اي انجام داده است كه عبارتند:

ذخيره گاه گزروغن:

گز روغن كه يكي از گونه هاي نادر وبسيار پر اهميت ميباشد تنها در اين استان وبخشي از بشاگرد هرمزگان وجود دارد اين گونه علاوه برنقش واهميت به سزاي زيست محيطي از جنبه اقتصادي نيز بسيار با ارزش است اين اداره كل محدوده اي به مساحت450 هكتار از رويشگاه اين گونه رابعنوان ذخيره گاه در منطقه سفيدكوه فنوج اعلام آگهي و طرح آن تهيه واجراه گرديده است

ذخيره گاه ديودار:

ديودار نيز يكي از گونه هاي نادر وكمياب بوده كه تنها در خاش وزيركوه قاين انتشار دارداين گونه ارزش زيست محيطي فوق العاداي دارد ودر تثبت شن هاي روان موثر است اين اداره درسال85اقدام به انتشار آگهي وتهيه طرح به مساحت50هكتاروحصاركشي آن نموده كه ازچراي دام محافظت شده كه نتايج خوبي به همراه داشته وهم اكنون

زادآوري اين گونه رابه وضوح ميتوان در منطقه مشاهده كرد.

ذخيره گاه انار شيطان

انار شيطان گونه اي است درمنطقه جنوب استان رويش دارد گونه اي در حال انقراض ميباشد كه نياز به حمايت دارد .در همين راستادر سال86اقدام انتشار آگهي وتهيه وتصويب طرح وحصار كشي عرصه به مساحت 30هكتار در منطقه قصر قند نيكشهر گرديده است.

ذخيره گاه بنه و بادام كوهي :

-طي سالهاي ماضي اين اداره بمنظور حفظ ذخاير ‍‍‍‍‍‍‍‍‍ژنتيكي بنه وبادام محدود اي را به مساحت 100هكتاردرمنطقه درودي خاش حصار كشي نموده است ودر سال86 عرصه اي حدود 200هكتار راآگهي تانسبت به تهيه طرح آن اقدام شود .

ذخيره گاه حرا

حرا تنهاگونه از گياها نمانگرودر استان بوده در سطحي حدود300هكتار وبصورت توده اي خالص در منطقه گواتر چابهارواقع است بعنوان ذخيره گاه نگهداري ميشودودر سال 86 آگهي شده از طرفي جزو مناطق حفاظت شده بين المللي اعلام گرديده است.

طرح مديريت منابع جنگلي:

يكي ديگر از برنامه هاي مهم اجرايي اين اداره طي سالهاي اخير طرحهاي مديريت منابع جنگلي بوده كه در دوبخش قابل ارائه ميباشد.

الف-طرح مديريت منابع جنگلي ناحيه رويشي ايران وتوراني شامل:

1-طرح مديريت منابع جنگلي گوربند زاهدان:

اين طرح به مساحت 11430هكتاردرسال1387تهيه وبه تصويب كميته فني اداره كل رسيده كه متشكل از سه سامان عرفي بوده وعمليات اجرايي آن درقالب پروژه هاي غني سازي –حفاظت وقرق وتوسعه درختكاري در سطحي معادل2000هكتاربرنامه ريزي گرديده است.

2-طرح مديريت منابع جنگلي خارستان زاهدان:

اين طرح به مساحت 10000هكتاردرسال1381 تهيه وبه تصويب كميته فني رسيد وداراي دوسامان عرفي ميباشد

3-طري مديريت منابع جنگلي غرب تفتان خاش

اين طرح درسطحي معادل18000هكتارو8سامان عرفي در سال1380تهيه وتصويب گرديد ه است كه عمليات اجرايي آن شامل غني سازي جنگل(احداث هلالي همراه بذر كاري)حفاظت وقرق-پروژه پرورش ماهيان سرد آبي-پروژه شيرين كن بادام وتفرجگاه طبيعي

4طرح مديريت منابع جنگلي بيرك سراوان:

اين طرح درسطح 8370هكتار كه از 3سامان عرفي تشكيل شده ودر سال84تهيه وتصويب شدپروژه هاي اجرايي آن شامل غني سازي وحفاظت وقرق ميباشد.

 ب-طرحهاي مديريت منابع جنگاي ناحيه رويشي خليج وعماني:

1-طرح مديريت منابع جنگلي سرگان كنارك وچابهار

اين طرح در سال1378در سطح81000هكتار درقالب سامانهاي و 8 زير حوزه وپروژه هاي اجرايي آن شامل غني سازي زير اشكوب- بذركاري-نهالكاري –حفاظت وقرق تهيه وتصويب گرديده است.

2-طرح مديريت منابع جنگلي فنوج :

اين طرح در سال 1381 در سطح 6000هكتارتهيه وتصويب وسه سامان عرفي وپروژه هاي اجرايي آن شامل غني سازي –احداث خشكه چين وحفاظت وقرق ميباشد

طرحهاي زراعت چوب

يكي ديگر از زمينه هاي فعاليت اين اداره كل پروژه زراعت چوب ميباشد باعنايت به وجودپتانسيل وشرايط ويزه در مناطق جنوب استان خصوصا"شهرهاي ايرانشهر-چابهار وكنارك باداشتن آب هواي مناسب ومنابع آبي مطمئن جهت كشت وتوسعه گونه هاي سريع الرشدوچوبده ميتوان گامي اساسي ومهم قطع وابستگي كشوربه واردات هزاران مترمكعب چوب كه در صنايع كاغذ وتبديلي بكار ميرود داشته باشد.همچنين باعث عدم وابستگي كارخانه هاي چوب وكاغذ-نئوپان به چنگلكاري توليدي كشورشود .

باتوجه تلاش جدي وپيگيري همكاران اداره كل در خصوص فعال نمودن بخش خصوصي ومشاركت هاي مردمي در راستاي توسعه زراعت چوب (در اراضي شخصي وملي )تاكنون توانسته اند تعدادي از كشاورزان منطقه را در اين راستا هدايت نمايند.

باتوجه به اينكه فرهنگ زراعت چوب در اين منطقه هنوز جايگاه خود راپيداننموده است كشاورزان كمتر به اين مسئله مي پردازند وقدرت ريسك بسيار كمرنگ ميباشدلزا مي طلبد كه مسئولين در بخش تسهيلات يارانه اي وكمكهاي بلاعوض ونهال يارانه اي بادر نظر گرفتن اعتقادات مردم منطقه وتامين اعتبار واجرايي نمودن زراعت چوب همت گمارند.

 بوستانهاي بين راهي وروستايي

يكي ديگر از اقداماتي كه اين اداره كل در محور هاي مواصلاتي وروستاهاي استان مورد توجه ويژه قرار داده احداث وتوسعه بوستانها با اهداف توسعه فضاي سبز وايجاد محيطي جهت استراحت وتفريح مسافران وساكنان منطقه وافزايش زيبايي وتعديل هواوترويج فرهنگ منابع طبيعي ميباشد.

اين اداره كل از سال 1382 تا كنون در محور هاي استان در شهرهاي مختلف اقدام به احداث 18واحدبوستان به مساحت 40هكتار نموده است

نقش واثرمشاركت بهره بر داران در تحقق اهداف توسعه منابع طبيعي

جلب مشاركت هاي مردمي در اجراي پروژه هاي منابع طبيعي خصوصا جنگلكاري و توسغه جنگلها ي دست كاشت و چند منظوره بسيار حائز اهميت مي باشد .

جنبه هاي مشاركتي در نظر گرفته شده در طرح جنگلكاري عبارتند از

1-مشاركت مردم در تصميم گيري 2- مشاركت در تامين نيروي انساني 3- مشاركت در سرمايه گذاري و تامين بخشي از هزينه هاي صرف شده در اين طرح توسط مردم و بهره بر داران عرفي 4-مشاركت در توسعه و حفظ منابع طبيعي بطوريكه حفاظت و حراست از اين عرصه ها بر عهده بهره بر داران مي بشد 5- افزايش در آمدو تامين معيشت مردم و بهره بر داران از طريق كشت محصولات زراعي در زير اكشوب و فاصله بين رديف ها تا زمان رسيدن به دوره بهره برداري . مشاركت در تصميم گيري و استفاده از تجربيات و دانش بومي ساکنان واحترام به دانسته های مردم یکی از اصول اولیه جلب مشارکت های مردمی میباشد.

با توجه به بررسیهای صورت گرفته وتجربیات بدست آمده احداث بند وبندسار بعنوان راهکار مناسب توسعه جنگل، افزایش درآمد وتامین معیشت از طرف مردم میباشد واعتقاد ساکنان محلی به اجرای چنین طرحهای راسخ بوده و دراین ارتباط همکاری ومشارکت مردم چشمگیر وقابل ملاحظه می باشد با اجرای این طرح می توان برنامه های اجرائی شامل تولید نهال کشت نهال ،احداث و مراقبت ونگهداری را با مشارکت مردم انجام داد. با عنایت به اینکه درسطح شهرستان چابهار وکنارک عرصه های مستعد در منطقه دشتیاری ، باهوکلات وکهیر وجود دارد واین عرصه ها سطحی بالغ بر132000 هکتار را در برگیرد. می شود با برنامه ریزی و احداث بند نسبت به کنترل ومهار هرز آبها وآبهای سطحی حاصل از روان آبها و بارندگی اقدام وجنگلکاریهای دست کاشت چند منظوره را در راستای توسعه اهداف منابع طبیعی ومشارکت مردمی با اهداف افزایش درآمد واشتغالزایی وتامین معیشت مردم انجام داد .

 

 

فعاليت هاي اداره جنگلكاري در طي سالهاي برنامه

(1368 لغايت 1387)

 

نوع فعاليت

 

توليد نهال هزار اصله

 

جنگلكاري (هكتار)

 

تهيه طرح هكتار

 

احداث پارك(هكتار)

 

مراقبت و نگه داري (هكتار)

 

احداث بند خاكي (متر مكعب)

 

اعتبار ميليون ريال

 

 

جنگلكاري توليدي

 

غني سازي

 

باد شكن حاشيه مزارع

 

ذخيره گاه

 

توسعه فضاي سبز و حاشيه راها

 

 

سالهاي برنامه

 

1368

400

625

 

 

 

 

 

 

465

336000

 

 

1369

1570

3540

 

 

 

45

 

 

890

336000

 

 

1370

3047

9620

 

 

 

 

 

 

8465

 

 

 

1371

4035

10200

 

800

 

200

16000

 

9260

 

 

 

1372

4450

6500

 

3200

 

150

 

 

21000

 

 

 

1373

2170

5000

 

1000

250

100

58

 

20150

 

1671

 

1374

1650

2000

 

300

100

870

3000

 

16197

 

 

 

1375

1470

2030

550

630

 

 

14140

 

8280

 

 

 

1376

1300

1000

550

399

 

 

50000

 

51161

 

1215

 

1377

860

800

700

 

250

 

22000

 

5123

 

1106

 

1378

895

400

2000

270

250

75

11430

 

3280

 

2500

 

1379

890

100

850

250

250

 

18000

 

2230

107000

1989

 

1380

1045

100

666

333

450

5

4500

 

2185

102833

1633

 

1381

985

280

387

220

 

 

14500

 

2932

57800

2647

 

1382

755

100

892

390

 

32

 

 

1400

50000

3198

 

1383

980

113

772

345

90

19

 

 

2756

60000

3198

 

1384

584

291

418

200

 

17

5090

 

1225

1265

خشكه چين

4364

 

1385

660

100

920

550

50

45

30

فازاول

853

2738

4364

 

1386

980

510

406

 

30

4.50

 

فازاول

2092

3000

6221

 

1387

388

185

360

-

-

6

700

-

936

700

5856

 

 

 

چاپ | ارسال به ديگران  |